Satranç Nasıl Oynanır?

SATRANÇ OYUNUNUN KURALLARI
1. Madde : Satrancın Esasları

1.1. Satranç oyunu, “Satranç Tahtası” diye adlandırılan kare ÅŸeklinde bir alan üzerinde iki rakip arasında taÅŸların sırayla oynatılmasıyla oynanır. Rakibi hamlesini tamamlamış olan taraf “hamlede” sayılır.

1.2. Her iki tarafın da amacı, rakip ÅŸahın kurallara uygun bir hamleyle yenmekten kurtulması mümkün olmayana dek rakip ÅŸaha saldırmaktır. Bunu baÅŸaran taraf rakibini “Åžah-Mat” yapmış demektir ve oyunu kazanmış olur. Mat olan taraf ise oyunu kaybeder.

1.3. Her iki taraf için de Şah-Mat yapmak mümkün değilse oyun berabere biter.

2. Madde : Tahta Üzerinde Taşların Başlangıç Konumu

2.1. Satranç tahtası çizgili 64 (8×8) eÅŸit kareden oluÅŸur ve kareleri sırayla açık (beyaz) ve koyu (siyah) renktedir. Satranç tahtası iki rakip arasına beyaz renkli köşe karesi saÄŸ tarafta olacak ÅŸekilde yerleÅŸtirilir.

2.2. Başlangıçta bir taraf 16 adet açık renkli (beyaz), diğer taraf 16 adet koyu renkli (siyah) taşa sahiptir. Bunlar: birer adet şah, birer adet vezir, ikişer adet fil, ikişer adet at, ikişer adet kale ve sekizer adet piyondur.

Beyaz bir ÅŸah

Siyah bir ÅŸah

Beyaz bir vezir

Siyah bir vezir

Beyaz iki kale

Siyah iki kale

Beyaz iki fil

Siyah iki fil

Beyaz iki at

Siyah iki at

Beyaz sekiz piyon

Siyah iki fil

2.3. Satranca başlangıç konumu şöyledir:

3. Taşların Hareketleri
3.1.Hiç bir taş aynı renkte başka bir taşın bulunduğu bir kareye gidemez. Eğer bir taş rakip bir taşın olduğu kareye giderse, rakip taş yenmiş olur ve tahta dışına çıkar. 3.2-3.5 maddelerinde tarif edilen hareketlere göre rakip taşı yeme imkanı varsa, yiyecek olan taş bu kareye saldırıyor demektir.

3.2 – a)Vezir bulunduÄŸu karenin dikey, yatay ve çaprazlarında herhangi bir kareye gidebilir.

b) Kale bulunduğu karenin dikey ve yataylarında herhangi bir kareye gidebilir.

c) Fil bulunduğu karenin çaprazlarında herhangi bir kareye gidebilir.

3.3. At yatay, dikey ya da çapraz yönde olmamak şartıyla bulunduğu kareye en yakın karelerden birine L şeklinde bir hareketle gidebilir. Kalktığı ve gittiği kareler arasındaki taşlarla bir ilgisi yoktur.

3.4 – a) Piyon bulunduÄŸu dikeyde önündeki boÅŸ kareye doÄŸru ilerler,
b) İlk hareketinde, bulunduğu dikeyde önündeki iki karenin boş olması şartıyla iki kare ilerleyebilir,
c) Yan dikeyde bir önünde bulunan (ön çaprazda) rakip taşı yiyerek bu kareye gidebilir.

d) Bir piyon ilk hareketinde iki kare ilerleyip rakip piyonla yan yana gelirse, rakip piyon bu piyonu sanki bir kare ilerlemiÅŸ gibi kabul ederek yiyebilir. Bu hak sadece ilk defasında yani iki kare çıkışı yapılır yapılmaz geçerlidir, bu harekete “geçerken alma” (en passant) denir.

e) Bir piyon bulunduÄŸu ilk konumdan ilerleyerek son sıraya (rakibin ilk yatayı) vardığında derhal aynı renkte bir vezir veya, bir kale veya, bir fil veya, bir at ile deÄŸiÅŸtirilir. Oyuncunun tercihi daha önce yenmiÅŸ olan taÅŸlarla sınırlı deÄŸildir. Bu piyon hareketine “terfi” denir ve yerine konan taÅŸ kurallara uygun olarak derhal devreye girer.

3.5 – a) Åžahın iki türlü hareketi vardır.
i) Rakip taşlar tarafından tehdit edilmemesi şartıyla komşu karelere gidebilir.

ii) Rok: Bu şahla aynı sırada bulunan aynı renkli kalenin ortak hareketidir. Bu iki taşın hareketi tek bir hamle sayılır; şah bulunduğu kareden kaleye doğru iki kare ilerler ve ardından kale şahın üstünden atlayarak bir kare yanına (komşu kareye) konarak yapılır.

Beyazın kısa roktan önceki durumu

1) Şu durumlarda rok yapmak mümkün değildir:
A-şah daha önce oynamışsa, ya da B-ilgili kale daha önce oynamışsa.
2) Şu durumlarda rok yapmak geçici olarak mümkün değildir:
A. Şahın durduğu, rok atarken geçeceği ve rok attığında gideceği kareler rakip taşlar tarafından tehdit ediliyorsa, ya da B. Rok atılacak kale ile arasında herhangi bir taş varsa.
b)Rakip taş ya da taşlar tarafından tehdit ediliyorsa, bu taş ya da taşlar hareket edemiyor bile olsalar şah tehdit altındadır. (şah çekilmiştir) Şah çekmeyi beyan etmek zorunlu değildir. Oyuncular şahlarını tehdit altında bırakacak hamle yapamazlar.

4. Taşların Oynatılması
4.1.Her hamle tek elle yapılmalıdır.
4.2.Önceden niyetini belli etmek ÅŸartıyla (örneÄŸin ?düzeltiyorum’ diyerek) oyuncu bir ya da daha fazla taşı düzeltebilir.
4.3. Madde 4.2.’de açıklanan durum hariç, sıradaki oyuncu bilerek
a) birden fazla taşa dokunmuşsa, oynayabileceği ya da yiyebileceği ilk dokunduğu taşı oynamalı ya da yemelidir ya da
b) iki taraftan da birer taşa dokunmuşsa, dokunduğu kendi taşıyla dokunduğu rakip taşı almalıdır, bu mümkün değilse oynanabilecek ya da yenebilecek ilk dokunduğu taşı oynamalı ya da yemelidir. Hangisine önce dokunduğu belli değilse oyuncunun öncelikle kendi taşı dokunulmuş sayılır.
4.4. Bir taÅŸ kurallara uygun bir hamle olarak ya da bir hamlenin kısmı olarak bir kareye bırakılmışsa bu taÅŸ baÅŸka bir yere oynanamaz. Hamle, madde 3′de belirtilen ÅŸartlar yerine getirildiÄŸinde tamamlanmış olur.
4.5 – a) EÄŸer oyuncu ÅŸah ve kalesine bilerek dokunmuÅŸsa bu kaleyle mümkünse rok atmalıdır.
Eğer oyuncu kalesini ve sonra şahını bilerek tutmuşsa bu hamlede bu yöne rok atamaz ve madde 4.3 uygulanır.
Eğer oyuncu rok yapmaya niyetlenerek aynı anda şah ve kalesini tutmuş fakat bu yöne rok atması mümkün değilse diğer tarafa rok atmak veya şahını oynamak arasında tercih yapar, şahın yapacak hamlesi yoksa dilediği hamleyi yapmakta serbesttir.
4.6. Rakibi madde 4.3 ve 4.4′ü ihlal etmiÅŸ bir oyuncu kendisi bir taÅŸa bilerek dokunduktan sonra bu konuda herhangi bir hak iddia edemez.
4.7. Dokunulan taşların hiçbiri oynanamıyor ya da yenemiyorsa, oyuncu herhangi bir hamle yapabilir.

5. Oyunun BitiÅŸi
5.1.a) Oyun, rakibini kurallara uygun bir hamleyle mat yapan oyuncu tarafından kazanılır. Oyun derhal sona erer.
b) Rakibi oyunu terk eden oyuncu oyunu kazanır. Oyun derhal sona erer.
5.2. İki taraf oyun sırasında aralarında anlaşırlarsa oyun berabere biter. Oyun derhal sona erer.
5.3. Sırada olan oyuncu kurallara uygun bir hamle yapamıyor ve ÅŸahı da tehdit altında bulunmuyor ise oyun berabere biter ve bu duruma “pat” denir. Oyun derhal sona erer.
5.4. Son 50 hamle her iki oyuncu tarafından da piyon sürmeden ve taş yenmeden geçirilmişse oyun berabere yapılabilir.
5.5. Belli bir konum tahtada üç defa tekrarlanmış veya yapılacak hamleyle tekrarlanıyorsa oyun berabere yapılabilir.

Kaynak : satrancogren[dot]com

Bu makaleyi Bolcasohbet.net’i kaynak olarak belirttiÄŸiniz takdirde sitelerinizde yayınlayabilirsiniz.